W opublikowanym oświadczeniu ks. Józef Zborek, były proboszcz parafii św. Wawrzyńca w Grojcu, odnosi się do decyzji biskupa Romana Pindla o swoim odwołaniu. Duchowny został objęty administracyjnym procesem karnym w 2024 roku, w wyniku którego orzeczono karę pozbawienia urzędu proboszcza oraz grzywnę w wysokości 5 tysięcy złotych pod zarzutem przestępstw przeciwko sakramentom oraz zniszczenia dokumentu kościelnego. Odwołania wniesione do Dykasterii ds. Duchowieństwa oraz Najwyższego Trybunału Sygnatury Apostolskiej nie przyniosły pozytywnego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Ksiądz wyraża niezrozumienie wobec motywów decyzji, podkreślając przekazywanie stypendiów mszalnych do Kurii oraz poczucie naruszenia zasady domniemania niewinności.
Najważniejsze ustalenia
Fakty:
- Inicjatywa procesu: W 2024 r. biskup Roman Pindel wszczął przeciwko ks. Józefowi Zborkowi administracyjny proces karny.
- Postawione zarzuty:
- Popełnienie przestępstwa przeciwko sakramentom (bezprawne czerpanie korzyści z ofiar mszalnych – kan. 1383 KPK).
- Zniszczenie dokumentu kościelnego (księgi intencji mszalnych – kan. 1391 n. 1 KPK).
- Wymierzone kary:
- Karne pozbawienie urzędu proboszcza parafii św. Wawrzyńca w Grojcu.
- Kara finansowa (grzywna w kwocie 5 tys. zł zgodnie z kan. 1336 § 2 n. 2 KPK).
- Ścieżka odwoławcza:
- Dykasteria ds. Duchowieństwa podtrzymała decyzję biskupa diecezjalnego.
- Najwyższy Trybunał Sygnatury Apostolskiej początkowo dopuścił odwołanie do rozpoznania, lecz ostatecznie umorzył postępowanie ze względów formalnych.
- Stanowisko oskarżonego: Duchowny twierdzi, że stypendia z mszy binowanych i trynowanych przekazywał do Kurii, a interpretację Dykasterii uznaje za niezrozumiałą. Zaznacza, że opuścił parafialną posługę w posłuszeństwie władzy biskupiej, przepraszając jednocześnie za ewentualne zgorszenie.
Treść oświadczenia (https://parafiagrojec.pl/)
Drodzy Parafianie Parafii Św. Wawrzyńca w Grojcu
Przede wszystkim chciałbym Wam wszystkim podziękować za wszystkie te lata, podczas których mogłem pełnić moją posługę kapłańską pośród Was. Zawsze doświadczałem od Was wielkiej życzliwości oraz wsparcia. W sposób szczególny tego wsparcia i solidarności doświadczam w ostatnich dniach. Dziękuję Wam za wszelkie dobro, które od Was płynie.
Wiem, że z powodów obiektywnych nie są Wam znane powody mojego odejścia z Parafii w Grojcu. Ksiądz Biskup Roman Pindel uważa, że jedynie ja mogę wyjawić te przyczyny. Czując się zatem w obowiązku, chciałbym w skrócie przedstawić to, co tak naprawdę się wydarzyło.
Ksiądz Biskup Roman Pindel w 2024 r. podjął decyzję o wszczęciu przeciwko mnie administracyjnego procesu karnego. Zostałem oskarżony o popełnienie przestępstwa przeciwko sakramentom, tj. bezprawnego czerpania korzyści z ofiar mszalnych, określonego w kan. 1383 Kodeksu Prawa Kanonicznego, a także o przestępstwo zniszczenia dokumentu kościelnego, tj. księgi intencji mszalnych, o którym stanowi kan. 1391 n. 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Z tytułu pierwszego z przestępstw zostało mi wymierzone karne pozbawienie urzędu proboszcza parafii św. Wawrzyńca w Grojcu. Natomiast z tytułu drugiego z przestępstw wymierzono mi karę finansową, tzn. nakaz zapłacenia grzywny, zgodnie z kan. 1336 § 2 n. 2 Kodeksu Prawa Kanonicznego, w kwocie 5 tys. złotych.
Dykasteria ds. Duchowieństwa, do której się odwołałem, podtrzymała powyższą decyzję. Natomiast Najwyższy Trybunał Sygnatury Apostolskiej, pomimo początkowego dopuszczenia mojego odwołania od dekretu Dykasterii do rozpoznania, następnie jednak umorzył postępowanie, lecz wyłącznie ze względów formalnych.
Decyzja Biskupa o pozbawieniu mnie urzędu proboszcza Parafii w Grojcu jest dla mnie niezrozumiała. Nie rozumiem również jej uzasadnienia. Nie wiem, jakie korzyści rzekomo czerpałem z Mszy Świętych binowanych i ewentualnie trynowanych. Z uzasadnienia, jakie daje Dykasteria ds. Duchowieństwa, wynika, że za moją korzyść należy uznać przekazywanie stypendiów z mszy na rzecz prac, które były wykonywane w Parafii w Grojcu. Tymczasem stypendia z mszy binowanych i trynowanych przekazywałem do Kurii. Mam poczucie, że w moim przypadku w prowadzonym postępowaniu zasada domniemania niewinności została zamieniona na zasadę domniemania popełnienia przestępstwa. Jako kapłan pozostaję synem Kościoła i z szacunkiem odnoszę się do władzy Biskupa. Parafię pw. Św. Wawrzyńca w bólu i poczuciu niesprawiedliwości, lecz w duchu posłuszeństwa opuściłem. Jeśli jakimikolwiek swoimi zaniedbaniami dałem powód do zgorszenia lub przykrości, to szczerze przepraszam.
Obowiązki proboszcza wykonywałem odpowiedzialnie, mając przez cały okres posługi na względzie dobro wiernych, a przez to dobro i korzyść Kościoła Katolickiego, który oni tworzą.
Grojec, dn. 13.10.2026 r.
Analiza oświadczenia
Zgodnie z kanonem 951 § 1 KPK kapłan odprawiający drugą lub trzecią Mszę św. tego samego dnia może zatrzymać stypendium tylko z jednej Mszy. Binacja i trynacja oznaczają odprawienie odpowiednio drugiej lub trzeciej Mszy w ciągu jednego dnia – zasadą wynikającą z kan. 905 § 1 KPK jest jedna Msza dziennie, a kolejne dozwolone są tylko wyjątkowo (np. w niedzielę przy braku kapłanów, podczas pogrzebu czy ślubu). Stypendia z pozostałych celebracji muszą zostać przekazane na cele wyznaczone przez Biskupa (np. fundusz diecezjalny, seminarium).
W Grojcu intencje przyjmowano w liczbie znacznie przekraczającej normy prawne. Nie były to wyjątki, lecz stała reguła – msze binowane odprawiano codziennie, a w niedziele nawet do 6 Mszy dziennie, bez wyjątkowej potrzeby duszpasterskiej. W diecezji bielsko-żywieckiej środki te przekazywane są na rzecz misjonarzy, chorych kapłanów, księży emerytów, seminarium oraz Domu Matki i Dziecka
(por. https://beskidzka24.pl/kuria-odpowiada-ks-zborkowi-spalil-ksiegi/).
Ks. Zborek buduje narrację, w której finansowanie prac parafialnych z nadmiarowych intencji mszalnych miałoby świadczyć o jego bezinteresowności. W prawie kanonicznym jest to jednak klasyczne przekroczenie uprawnień i przywłaszczenie środków należnych diecezji. Jeśli proboszcz samowolnie przeznaczał te środki na inwestycje w swojej parafii, popełnił delikt dyscyplinarny – czerpaniem korzyści w świetle prawa jest także bezprawne zasilenie budżetu zarządzanej przez siebie placówki środkami należącymi do Kurii. W sprawach karno-administracyjnych dotyczących finansów proboszczowie często powołują się na „dobro parafii” lub „zrealizowane remonty”, ignorując fakt, że w Kościele obowiązuje rygorystyczna ochrona woli ofiarodawców i ścisłe rozliczanie stypendiów mszalnych.
Dodatkowo w dokumencie występuje wewnętrzna sprzeczność logiczna w samej linii obrony: autor najpierw sugeruje, że Dykasteria ukarała go za przekazywanie stypendiów na prace w parafii, a w kolejnym zdaniu twierdzi, że stypendia z binacji i trynacji przekazywał do Kurii.
Pismo obszernie skupia się na tłumaczeniu kwestii stypendiów mszalnych, całkowicie przemilczając i nie wyjaśniając zarzutu zniszczenia księgi intencji mszalnych (kanon 1391 n. 1 KPK), za który wymierzono grzywnę 5 tys. zł. To najsłabszy punkt oświadczenia. Według komunikatu Kurii, 15 grudnia 2023 r. podczas wizytacji dziekańskiej proboszcz poproszony o księgę intencji oświadczył, że „ją spalił”. Zniszczył księgę bieżącego roku, która zawierała jeszcze nieodprawione intencje, a zapytany o księgi z lat poprzednich – oświadczył, że je również spalił. Księga intencji (kanon 958 § 1 KPK) jest urzędowym dokumentem potwierdzającym wywiązanie się ze zobowiązań mszalnych wobec ofiarodawców (sprawiedliwość i wierność w sprawowaniu intencji). Jej zniszczenie uniemożliwia kontrolę kanoniczną, stwarza uzasadnione domniemanie ukrywania nieprawidłowości finansowych oraz godzi w wiarygodność posługi sakramentalnej.
Podkreślenie, że Sygnatura Apostolska umorzyła sprawę „wyłącznie ze względów formalnych”, ma sugerować parafianom, iż Watykan nie zbadał sprawy merytorycznie. W rzeczywistości merytorycznym organem odwoławczym była Dykasteria ds. Duchowieństwa, która po przeanalizowaniu akt w pełni potwierdziła winę proboszcza (Sygnatura Apostolska pełni funkcję sądu kasacyjnego, badającego jedynie legalność procedury, a nie sam stan faktyczny). Umorzenie skargi przez Najwyższy Trybunał Sygnatury Apostolskiej ze względów formalnych oznacza, że strona skarżąca uchybiła wymogom proceduralnym (np. zawitym terminom z kanonów 1734–1739 KPK), co ostatecznie zamknęło drogę sporu i potwierdziło wykonalność dekretu Biskupa.
Dokument łączy deklaracje pokory („w duchu posłuszeństwa opuściłem”, „pozostaję synem Kościoła”) z otwartym podważaniem uczciwości procesu biskupiego i watykańskiego („niezrozumiała decyzja”, „poczucie niesprawiedliwości”, zamiana domniemania niewinności na „domniemanie popełnienia przestępstwa”). Sugerowanie w publicznym liście do świeckich, że władze kościelne skazały niewinnego kapłana na podstawie nieuzasadnionych zarzutów, godzi w autorytet Biskupa i Stolicy Apostolskiej, budując wśród wiernych poczucie zgorszenia oraz nieufności do struktur Kościoła. W warunkach ostrego konfliktu społecznego w Grojcu takie sformułowanie pisma nie wygasza emocji, lecz utwierdza zbuntowanych parafian w przekonaniu o „krzywdzie” wyrządzonej duchownemu przez Kurię.
Odwołanie wywołało silne protesty parafian w październiku 2026 r. Wierni otoczyli kościół i nie chcieli wypuścić biskupa, w wyniku czego doszło do przepychanek oraz nocnej interwencji policji z udziałem negocjatorów. Bp Roman Pindel mówił o „bardzo poważnych nadużyciach” i „poważnym przestępstwie kanonicznym”, wskazując, że ks. Zborek początkowo przyznał się do winy i zgodził się odejść. Diecezja podkreślała, że procedury zostały dotrzymane, a decyzja potwierdzona przez Watykan. Nieoficjalne doniesienia medialne wskazywały ponadto, że popularność ks. Zborka przyciągała intencje mszalne także z innych parafii, co miało budzić niezadowolenie części duchownych (utrata ofiar). Pojawiały się również informacje o większej liczbie mszy w niektóre dni i przekazywaniu części intencji innym kapłanom.
Opracowanie: Kamil Beniuk, październik 2026
